روایت تازه از فرخنده باد زاد روز استاد شجریان

فرخنده باد زاد روز استاد شجریان

گزارشی از مهم‌ترین نکات مربوط به «فرخنده باد زاد روز استاد شجریان».

کودک بودیم و تازه می‌دانستیم که آهنگ چیست. نوارهایی داشتیم که با شنیدن آنها شاد می‌شدیم. نوارهای کودکانه گوش می‌دادیم و از آنها لذت می‌بردیم. اما آنهایی که بزرگتر بودند در خانواده‌ی ما چیز دیگری گوش می‌دادند؛ آهنگ‌هایی که از دل برآمده و بر دل می‌نشستند. ما که چیزی از آنها نمی‌فهمیدیم، از شنیدن این موسیقی‌ها شوق و شعفی وجودمان را فرا می‌گرفت و آن‌قدر آرام‌مان می‌کرد که انگار سالیان سال است با این موسیقی عجین هستیم.

بزرگ‌تر که شدیم و خواندن و نوشتن فرا گرفتیم و قدرت درک‌مان که بالاتر رفت، فهمیدیم آنکه می‌خواند و با صدای خود آرام‌مان می‌کرد کیست! سیاوش (محمدرضا) شجریان، استاد آواز ایران‌زمین که به‌حق موسیقی ایرانی را جانی تازه بخشیده و آن را احیاء نموده است. هر چه سن‌مان بالاتر می‌رفت، تازه متوجه می‌شدیم که او چه می‌خواند و حال که شیفته و وابسته‌ی او شده‌ایم باز هم شنیدن نواها و صداهای او برای‌مان تازگی دارد. گویا کسی نیست که همانند او بتواند درد عشق را بازگو کند. درد دوری و هجران، شوق دیدار و رسیدن به دوست...

نمی‌دانم کدام اثرش را نام ببرم و کدام‌یک را به عنوان زیباترین اثر انتخاب کنم که هر یک زیبایی خاص خود را دارد و دلنشین است. «یاد ایام» یا «دل مجنون»؛ «سرو چمان» یا «گنبد مینا» و شاهکار «شب، سکوت، کویر»... مگر می‌شود در این بین نامی از «آستان جانان» نبرد که اگر این‌گونه باشد «نوا مرکب‌خوانی» را چه و یا «بوی باران»اش را؟ بسیار است افتخارات این بزرگ مرد موسیقی ایرانی. ولی جای بسی تأسف است که مهجور مانده؛ نه تنها او، بلکه تمامی هنرمندان ما مهجور مانده‌اند. هنری که جای خالی‌اش در رسانه‌ی ملی بسیار پیداست. هنری که نه تنها‌ترویج نمی‌یابد که مورد بی‌مهری هم قرار می‌گیرد. نه تنها مورد بی‌مهری قرار می‌گیرد، بلکه تمسخر هم می‌شود. هنری که به‌جای اینکه روز به روز در بین جوانان رواج یابد، با ورود موسیقی‌های موهن، بی‌پایه و اساس و بی‌معنی غربی، جای خود را واگذار نموده و متأسفانه مسئولان‌مان نیز از این اتفاق بسیار خرسند هستند. از مسئولانی که موسیقی را وسیله‌یی برای آرام کردن حیوانات و دیوانگان بیان می‌کنند چه انتظاری بیش از این می‌توان داشت؟!

هنری که در سرکوب آن خود ما نیز از مقصران هستیم؛ انتقادهای نابجا و مغرضانه و طرفداری‌های بی‌جا خود می‌تواند عاملی باشد برای از بین بردن این هنر. در حالی‌که خود نمی‌دانیم که چه کرده‌ایم.

اول مهرماه، سالروز تولد این هنرمند بزرگ موسیقی ایرانی است. هنرمندی که سهمش از موسیقی بیش از این‌هاست و بر ماست که آنچه در توان‌مان است، برای وی و هنر وی و هنر ایران‌زمین بکوشیم تا بتوانیم ذره‌یی از دین‌مان را به این هنر متعالی و هنرمندانی چون شجریان، «لطفی»، «پایور»، «مشکاتیان» و بسیاری دیگر ادا کنیم. چه زیباست مروری داشته باشیم بر آثار و آلبوم‌های رسمی منتشرشده‌ی استاد محمدرضا شجریان تا خود تنها با مطالعه‌ی نام این آثار، واقف شویم بر تلاش‌های این بزرگ‌مرد موسیقی ایرانی تا شاید تلنگری باشد بر ما و آنانی که ندانسته بر هنرمندانی چون شجریان می‌تازند:

▪ آهنگ وفا (ماهور)
▪ آرام جان (افشاری)
▪ آستان جانان (بیات زند و بیات کرد)
▪ آسمان عشق (سه‌گاه)
▪ بهار دلکش
▪ بهاریه (ماهور و چهارگاه)
▪ به‌یاد پدر ۱ و ۲
▪ به‌یاد عارف (بیات‌ترک)
▪ بی‌تو به‌سر نمی‌شود (راست‌پنجگاه)
▪ بیداد (همایون)
▪ بوی باران (افشاری و پرسه‌خوانی)
▪ بت چین
▪ چهره به چهره (نوا)
▪ چشمه‌ی نوش (راست‌پنجگاه)
▪ در خیال (سه‌گاه و بیات زند)
▪ دستان (چهارگاه)
▪ دل مجنون (بیات زند و افشاری)
▪ دلشدگان (شوشتری و بیات‌ترک)
▪ دیلمان
▪ دود عود
▪ انتظار دل (سه‌گاه و افشاری)
▪ عشق داند (ابوعطا)
▪ فریاد (نوا)
▪ گلبانگ ۱ و ۲
▪ گل‌های رنگارنگ
▪ گنبد مینا (دشتی، ماهور و چهارگاه)
▪ همنوا با بم (نوا و راست‌پنجگاه)
▪ همایونمثنوی (همایون)
▪ جان جان (سه‌گاه)
▪ جان عشاق (بیات اصفهان و شور)
▪ جام تهی (ماهور)
▪ خلوت گزیده (شور)
▪ خزان
▪ معمای هستی (شور)
▪ نوا (مرکب‌خوانی)
▪ پیام نسیم (ابوعطا و دشتی)
▪ پیوند مهر (شور و ابوعطا)
▪ راست‌پنجگاه (راست‌پنجگاه)
▪ راز دل (دشتی)
▪ رباعیات خیام
▪ رسوای دل (سه‌گاه)
▪ سرو چمان (ماهور)
▪ سپیده (ماهور)
▪ سرّ عشق (ماهور)
▪ شب، سکوت، کویر
▪ شب وصل (ماهور)
▪ شاخه گل
▪ طلوع محمد
▪ یاد ایام (شور)
▪ زمستان است (داد و بیداد)